آسیب حرارتی مو چیست؟ تأثیر سشوار و اتو مو بر ساختار مو و روشهای پیشگیری از آن
آسیب حرارتی مو چیست؟ تأثیر سشوار و اتو مو بر ساختار مو و روشهای پیشگیری از آن
مقدمه
سشوار و اتو مو از پرکاربردترین ابزارهای حالتدهی و زیبایی مو هستند. این ابزارها به ما کمک میکنند موها را صاف، خوشحالت و مرتب کنیم؛ اما استفاده مکرر یا نادرست از آنها میتواند بهمرور باعث آسیب به ساقه مو شود.
خشکی، زبری، کدرشدن، وزشدن و شکستگی مو از نشانههایی هستند که ممکن است در اثر استفاده بیش از حد از حرارت ایجاد شوند.
نکته مهم این است که آسیب حرارتی فقط به دمای بالای اتو مو محدود نمیشود. فاصله سشوار از مو، مدت تماس حرارت با یک قسمت، تعداد دفعات استفاده و وضعیت اولیه سلامت مو نیز اهمیت دارند.
در این مقاله بررسی میکنیم حرارت چگونه ساختار مو را تحت تأثیر قرار میدهد، چه تفاوتی میان آسیب سشوار و اتو مو وجود دارد و چگونه میتوان بدون کنارگذاشتن کامل ابزارهای حرارتی، احتمال آسیب به مو را کاهش داد.
۱. آسیب حرارتی مو چیست؟
آسیب حرارتی مو به تغییرات نامطلوبی گفته میشود که در اثر قرارگرفتن مکرر یا شدید ساقه مو در معرض حرارت ایجاد میشوند.
ساقه مو از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
-
کوتیکول: خارجیترین لایه مو که از لایههای پولکمانند تشکیل شده و نقش محافظتی دارد.
-
کورتکس: بخش اصلی ساقه مو که استحکام، انعطافپذیری و بخش زیادی از رنگ طبیعی مو به آن مربوط است.
-
مدولا: بخش مرکزی مو که در همه انواع مو به یک شکل وجود ندارد.
هنگامی که مو بهطور مکرر در معرض حرارت شدید قرار میگیرد، سطح کوتیکول ممکن است دچار زبری، ترکخوردگی و آسیب شود. در صورت تداوم آسیب، ساقه مو شکنندهتر میشود و احتمال گرهخوردگی و شکستگی افزایش پیدا میکند.
بنابراین حرارت نامناسب میتواند ظاهر و کیفیت فیزیکی مو را تغییر دهد؛ حتی اگر در ابتدا تغییر محسوسی در مو مشاهده نکنید.
۲. حرارت چگونه به ساختار مو آسیب میزند؟
تأثیر حرارت بر مو به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ اما چند تغییر مهم در اثر استفاده نادرست از ابزارهای حرارتی رخ میدهد.
آسیب به کوتیکول مو
کوتیکول مانند یک لایه محافظ در اطراف ساقه مو عمل میکند. حرارت زیاد و استفاده مکرر از ابزارهای حالتدهنده میتواند باعث زبری و آسیب این لایه شود.
وقتی سطح مو ناهموار میشود، اصطکاک میان تارها افزایش پیدا میکند و مو بیشتر گره میخورد.
کاهش رطوبت و خشکی مو
حرارت میتواند خروج رطوبت از ساقه مو را تسریع کند. در نتیجه، مو ممکن است خشکتر، زبرتر و کمانعطافتر به نظر برسد.
این وضعیت بهخصوص در موهایی که از قبل خشک یا آسیبدیده هستند، اهمیت بیشتری دارد.
کاهش انعطافپذیری و افزایش شکنندگی
ساقه موی سالم تا حدی قابلیت انعطاف دارد. اما وقتی ساختار آن در اثر حرارت و عوامل آسیبزای دیگر ضعیف شود، احتمال شکستن مو هنگام شانهکردن، براشینگ یا بازکردن گرهها افزایش پیدا میکند.
تغییر ظاهر و رنگ مو
حرارت شدید و مکرر ممکن است روی رنگ و ظاهر مو نیز تأثیر بگذارد. برخی مطالعات آزمایشگاهی تغییراتی در روشنترشدن رنگ مو پس از مواجهه مکرر با حرارت بالا گزارش کردهاند.
بنابراین استفاده نادرست از ابزارهای حرارتی فقط به خشکی مو محدود نمیشود و میتواند چندین ویژگی ظاهری و ساختاری آن را تحت تأثیر قرار دهد.
۳. تفاوت آسیب ناشی از سشوار و اتو مو چیست؟
هر دو ابزار از حرارت برای حالتدهی مو استفاده میکنند؛ اما نحوه انتقال حرارت در آنها متفاوت است.
آسیب ناشی از سشوار
سشوار با جریان هوای گرم، آب موجود در مو را تبخیر میکند و به خشکشدن و حالتگرفتن مو کمک میکند.
عواملی که میتوانند آسیب ناشی از سشوار را افزایش دهند عبارتاند از:
-
استفاده مداوم از بالاترین درجه حرارت
-
نگهداشتن سشوار در فاصله بسیار نزدیک به مو
-
متمرکزکردن طولانی جریان هوای گرم روی یک قسمت
-
استفاده از سشوار روی موهای بسیار خیس با حرارت زیاد
-
براشینگ همراه با کشش شدید مو
برای کاهش آسیب، بهتر است از فاصله مناسب، جریان هوای متحرک و درجه حرارت متناسب استفاده شود.
آسیب ناشی از اتو مو
اتو مو با تماس مستقیم صفحات گرم با ساقه مو، حرارت را منتقل میکند.
به همین دلیل، استفاده نادرست از اتو میتواند فشار حرارتی زیادی به مو وارد کند.
مواردی که احتمال آسیب را افزایش میدهند:
-
استفاده از اتو روی موهای خیس یا نمدار، مگر آنکه دستگاه بهطور مشخص برای این کاربرد طراحی شده باشد
-
انتخاب دمای بسیار بالا
-
چندین بار عبور اتو از یک دسته مو
-
مکث طولانی صفحات اتو روی مو
-
استفاده روزانه و مکرر بدون توجه به وضعیت سلامت مو
نکته مهم: اتو موهای معمولی باید روی موهای کاملاً خشک استفاده شوند. وجود رطوبت در ساقه مو هنگام تماس مستقیم با صفحات داغ میتواند خطر آسیب حرارتی را افزایش دهد.
۴. چه موهایی بیشتر در معرض آسیب حرارتی هستند؟
تمام انواع مو در صورت قرارگرفتن در معرض حرارت نامناسب ممکن است آسیب ببینند؛ اما بعضی موها حساستر هستند.
موهای دکلره و رنگشده
فرایندهای شیمیایی میتوانند ساختار ساقه مو را تغییر دهند و مقاومت آن را کاهش دهند. به همین دلیل، موهای دکلرهشده یا دارای سابقه آسیب شیمیایی معمولاً به مراقبت بیشتری هنگام استفاده از ابزارهای حرارتی نیاز دارند.
موهای خشک و شکننده
موهایی که از قبل رطوبت و انعطافپذیری کمتری دارند، ممکن است در برابر حرارت و اصطکاک آسیبپذیرتر باشند.
موهای فر و مجعد
موهای فر و مجعد به دلیل ساختار و شکل ساقه، ممکن است بیشتر مستعد خشکی و گرهخوردگی باشند. استفاده نامناسب از حرارت میتواند این مشکلات را تشدید کند.
موهای نازک و کمتراکم
موهای ظریف ممکن است در برابر حرارت شدید و تماس مکرر با صفحات اتو حساستر باشند. به همین دلیل باید از دمای پایینتر و روش ملایمتر استفاده کرد.
۵. نشانههای آسیب حرارتی مو کداماند؟
آسیب حرارتی همیشه بهصورت ناگهانی اتفاق نمیافتد. گاهی تغییرات بهتدریج ظاهر میشوند.
مهمترین نشانهها عبارتاند از:
-
خشکی غیرمعمول: مو نسبت به گذشته زبرتر و کمرطوبتتر به نظر میرسد.
-
افزایش وزشدن: سطح مو نامنظم میشود و مو حالت صاف و یکدست خود را از دست میدهد.
-
کدرشدن مو: درخشندگی طبیعی مو کاهش پیدا میکند.
-
گرهخوردگی بیشتر: موها بهراحتی در یکدیگر گیر میکنند.
-
شکستگی ساقه: هنگام شانهکردن یا حالتدهی، قطعات کوتاه مو مشاهده میشوند.
-
افزایش موخوره: انتهای تارهای مو ممکن است دوشاخه یا چندشاخه شود.
-
کاهش انعطافپذیری: مو هنگام کشیدهشدن یا شانهکردن راحتتر میشکند.
توجه داشته باشید که این نشانهها فقط مختص آسیب حرارتی نیستند و ممکن است در اثر دکلره، رنگ، اصطکاک و سایر عوامل نیز ایجاد شوند.
۶. دمای مناسب اتو مو برای انواع مو چقدر است؟
یکی از اشتباهات رایج هنگام استفاده از اتو مو، انتخاب دمای بالا با این تصور است که حرارت بیشتر باعث صافی بهتر و سریعتر میشود.
درحالیکه دمای بالاتر الزاماً نتیجه بهتر ایجاد نمیکند و میتواند احتمال آسیب را افزایش دهد.
دمای مناسب به عوامل مختلفی بستگی دارد:
-
ضخامت تار مو
-
سلامت و میزان آسیبدیدگی ساقه
-
سابقه رنگ، دکلره و مواد شیمیایی
-
میزان فر و مقاومت مو
-
نوع دستگاه و کیفیت صفحات آن
-
تعداد دفعات عبور اتو از روی مو
آیا برای هر نوع مو یک دمای ثابت وجود دارد؟
خیر. نمیتوان یک دمای مشخص را برای تمام موهای نازک، ضخیم، فر، رنگشده یا طبیعی مناسب دانست.
برای انتخاب دما باید ابتدا وضعیت واقعی مو بررسی شود. موهای آسیبدیده و دکلرهشده معمولاً به حرارت کمتری نیاز دارند و در بسیاری از موارد بهتر است استفاده از اتو برای آنها محدود شود.
همچنین بهتر است از پایینترین دمایی شروع کنید که برای حالتدهی موردنظر کافی است و از افزایش بیدلیل دما خودداری کنید.
نکته حرفهای برای آرایشگران: هنگام کار با ابزار حرارتی، فقط به عدد نمایشگر دستگاه توجه نکنید. وضعیت مو، میزان رطوبت، سرعت حرکت اتو و تعداد دفعات تماس نیز در نتیجه نهایی تأثیر دارند.
۷. آیا استفاده از سشوار با باد گرم همیشه مضر است؟
خیر. استفاده از سشوار بهخودیخود به معنی آسیب جدی به مو نیست.
آنچه اهمیت دارد، نحوه استفاده از دستگاه است.
در یک مطالعه آزمایشگاهی درباره تأثیر سشوار بر ساقه مو مشخص شد که افزایش دما و نزدیکشدن بیش از حد دستگاه میتواند آسیب سطحی بیشتری ایجاد کند. در همان بررسی، استفاده از سشوار در فاصله حدود ۱۵ سانتیمتری همراه با حرکت مداوم دستگاه، آسیب کمتری نسبت به بعضی شرایط آزمایششده داشت.
البته این نتیجه به معنی مناسببودن یک فاصله ثابت برای تمام دستگاهها و شرایط نیست؛ بلکه نشان میدهد فاصله، دما و مدت تماس اهمیت دارند.
برای استفاده اصولی:
-
ابتدا آب اضافی مو را با حوله نرم بگیرید.
-
در صورت امکان اجازه دهید مو کمی در هوای آزاد خشک شود.
-
از درجه حرارت ملایم یا متوسط استفاده کنید.
-
سشوار را در یک نقطه ثابت نگه ندارید.
-
جریان هوا را در طول مو حرکت دهید.
-
از متمرکزکردن حرارت روی یک قسمت خودداری کنید.
هدف این است که مو با کمترین حرارت لازم و بدون تماس طولانی با جریان هوای داغ خشک شود.
۸. محافظ حرارتی مو چیست و چه کاربردی دارد؟
محافظ حرارتی مو محصولی است که پیش از استفاده از ابزارهای حرارتی روی مو استفاده میشود تا به کاهش آسیب ناشی از حرارت کمک کند.
این محصولات ممکن است حاوی ترکیباتی باشند که روی سطح مو لایهای ایجاد میکنند و اصطکاک را کاهش میدهند یا به توزیع بهتر حرارت کمک میکنند.
محافظهای حرارتی در شکلهای مختلفی عرضه میشوند:
-
کرم محافظ حرارت
-
سرمهای مخصوص پیش از براشینگ
-
محصولات مراقبتی بدون آبکشی با قابلیت محافظت حرارتی
آیا محافظ حرارتی از تمام آسیبها جلوگیری میکند؟
خیر. استفاده از محافظ حرارتی به معنی مصونیت کامل مو در برابر حرارت نیست.
این محصولات میتوانند بخشی از برنامه مراقبت باشند؛ اما جایگزین انتخاب دمای مناسب، کاهش دفعات استفاده و رعایت روش صحیح کار با دستگاه نمیشوند.
همچنین باید دستور مصرف محصول را مطالعه کنید؛ زیرا همه محصولات برای استفاده روی موی خیس یا خشک طراحی نشدهاند.
۹. چگونه از آسیب حرارتی مو جلوگیری کنیم؟
برای کاهش آسیب ناشی از سشوار و اتو مو، بهتر است چند اصل مهم را در برنامه مراقبت روزانه رعایت کنید.
۱. استفاده از ابزار حرارتی را محدود کنید
هرچه تعداد دفعات استفاده از حرارت کمتر باشد، فرصت بیشتری برای کاهش فشار حرارتی بر ساقه مو فراهم میشود.
اگر امکان دارد، بعضی روزها موها را بدون اتو و سشوار حالت دهید.
۲. دمای مناسب را انتخاب کنید
همیشه از پایینترین دمای مؤثر استفاده کنید. بالا بردن دما برای سرعت بیشتر یا ایجاد صافی بیشتر، لزوماً نتیجه بهتری ندارد.
۳. مو را قبل از اتوکشی کاملاً خشک کنید
برای اتوهای معمولی، مو باید کاملاً خشک باشد. اتوکشی موهای نمدار میتواند احتمال آسیب را افزایش دهد.
۴. از محافظ حرارتی مناسب استفاده کنید
پیش از استفاده از سشوار یا اتو، در صورت سازگاری محصول با نوع ابزار و وضعیت مو، از محافظ حرارتی استفاده کنید.
۵. از تماس مکرر اتو با یک قسمت جلوگیری کنید
دستههای مو را با اندازه مناسب جدا کنید و از عبور چندباره و غیرضروری اتو روی یک قسمت خودداری کنید.
۶. از مراقبت بعد از شستوشو غافل نشوید
استفاده از نرمکننده و ماسک متناسب با وضعیت مو میتواند به بهبود نرمی، شانهپذیری و ظاهر ساقه کمک کند.
۷. از کشیدن و مالش شدید مو خودداری کنید
موهای خیس و آسیبدیده در برابر کشش و اصطکاک حساستر هستند. برای خشککردن مو از حوله نرم استفاده کنید و گرهها را بهآرامی باز کنید.
۱۰. آیا موهای آسیبدیده بر اثر حرارت قابل ترمیم هستند؟
یکی از پرسشهای مهم افرادی که مرتب از اتو و سشوار استفاده میکنند این است که آیا موهای آسیبدیده دوباره به حالت اولیه برمیگردند؟
برای پاسخ به این سؤال باید میان بهبود ظاهر مو و ترمیم کامل ساختار آسیبدیده تفاوت قائل شویم.
محصولات مراقبتی مانند ماسک، نرمکننده و محصولات بدون آبکشی میتوانند به موارد زیر کمک کنند:
-
کاهش زبری و خشکی ظاهری
-
افزایش نرمی و شانهپذیری
-
کاهش اصطکاک میان تارهای مو
-
بهبود ظاهر ساقه مو
-
کاهش گرهخوردگی و احتمال شکستگی ناشی از اصطکاک
اما بخش آسیبدیده ساقه مو، با استفاده از محصولات مراقبتی بهطور کامل به ساختار اولیه خود بازنمیگردد.
برای مثال، موخوره ایجادشده معمولاً با محصولات مراقبتی بهصورت دائمی از بین نمیرود و کوتاهکردن قسمت آسیبدیده راهکار مؤثر برای حذف آن است.
بنابراین بهترین روش، ترکیب مراقبت مناسب با پیشگیری از آسیبهای جدید است.
۱۱. اشتباهات رایج هنگام استفاده از ابزارهای حرارتی
بعضی عادتهای اشتباه میتوانند آسیب حرارتی را افزایش دهند:
استفاده از بالاترین درجه حرارت: تصور اینکه دمای بیشتر همیشه صافی بهتر ایجاد میکند، اشتباه است.
اتوکشی روی موی نمدار: اتوهای معمولی باید روی موی کاملاً خشک استفاده شوند.
تکرار بیش از حد اتوکشی: عبور چندباره اتو از یک دسته مو، تماس حرارتی را افزایش میدهد.
استفاده روزانه از اتو: تکرار مداوم حرارت میتواند بهمرور ساقه مو را ضعیف کند.
بیتوجهی به سابقه شیمیایی مو: موهای دکلرهشده، رنگشده یا دارای آسیب قبلی به مراقبت بیشتری نیاز دارند.
استفاده نادرست از محصولات محافظ حرارتی: محافظ حرارتی زمانی مفید است که متناسب با ابزار و طبق دستور مصرف استفاده شود.
۱۲. پرسشهای متداول درباره آسیب حرارتی مو
آیا اتو مو باعث ریزش مو میشود؟
اتو مو در استفاده نادرست بیشتر باعث آسیب و شکستگی ساقه میشود. این موضوع با ریزش مو از ریشه تفاوت دارد. البته آسیب شدید یا حرارت مستقیم به پوست سر میتواند مشکلات دیگری ایجاد کند.
آیا سشوار باعث نازکشدن مو میشود؟
استفاده نامناسب و مکرر از سشوار ممکن است باعث شکستگی ساقه و کاهش ظاهری حجم مو شود؛ اما این موضوع لزوماً به معنی نازکشدن فولیکول یا کاهش قطر موی در حال رشد نیست.
آیا استفاده از محافظ حرارتی ضروری است؟
اگر مرتب از سشوار، اتو یا ابزارهای حرارتی استفاده میکنید، محافظ حرارتی میتواند بخشی از برنامه مراقبت شما باشد. بااینحال، نباید آن را جایگزین کاهش دما و دفعات استفاده دانست.
آیا موهای کراتینهشده هم در اثر حرارت آسیب میبینند؟
بله. انجام کراتین به معنی مقاومشدن کامل مو در برابر حرارت نیست. موهای کراتینهشده نیز ممکن است در اثر اتوکشی مکرر، دمای نامناسب و استفاده نادرست از ابزارهای حرارتی آسیب ببینند.
برای موهای آسیبدیده اتو مو مناسب است؟
اگر موها بهشدت خشک، شکننده یا دچار شکستگی هستند، بهتر است تا حد امکان استفاده از اتو محدود شود. در صورت نیاز به حالتدهی، وضعیت مو باید بررسی و کمترین حرارت مؤثر انتخاب شود.
آیا کوتاهکردن موهای آسیبدیده ضروری است؟
اگر ساقه مو دچار موخوره یا شکستگی شدید شده باشد، کوتاهکردن قسمتهای آسیبدیده میتواند به بهبود ظاهر مو کمک کند. محصولات مراقبتی نیز برای حفظ نرمی و کاهش آسیب بیشتر کاربرد دارند.
جمعبندی
سشوار و اتو مو ابزارهای کاربردی برای حالتدهی و زیبایی مو هستند؛ اما استفاده مکرر و نادرست از آنها میتواند باعث خشکی، زبری، کاهش انعطافپذیری و شکستگی ساقه مو شود.
برای کاهش این آسیبها باید دمای مناسب را انتخاب کنید، از تماس طولانی و مکرر حرارت با یک قسمت جلوگیری کنید، مو را پیش از اتوکشی کاملاً خشک کنید و از محصولات مراقبتی متناسب با وضعیت مو استفاده کنید.
نکته مهم برای آرایشگران و متخصصان مو این است که انتخاب دمای ابزار حرارتی باید بر اساس وضعیت واقعی مو انجام شود، نه صرفاً ضخامت یا نوع فر آن.
سلامت مو با انتخاب ابزار مناسب آغاز میشود؛ اما روش صحیح استفاده از ابزار، نقش مهمتری در حفظ کیفیت و زیبایی مو دارد.